logo

قسمت اول-قوانین تجارت

Print Friendly

قانون تجارت

مواد 1 الی 20

مصوب 13/02/1311

باب اول – تجار و معاملات تجارتی

ماده 1: تاجر کسی است که شغل معمولی خود را معاملات تجارتی قراربدهد.

ماده2: معاملات تجارتی از قرار ذیل است:

  • – خرید یا تحصیل هرنوع مال منقول به قصد فروش یا اجاره اعم از این که تصرفاتی درآن باشد یا نشده­باشد.
  • تصدی به حمل و نقل از راه خشکی یا آب یا هوا به هر نحوی که باشد.
  • هر قسم عملیات دلالی یا حق ­العمل­کاری(کمیسیون) و یا عاملی و همچنین تصدی به هرنوع تاسیساتی که برای انجام بعضی امور ایجاد می­شود از قبیل تسهیل معاملات ملکی یا پیداکردن خدمه یا تهیه و رساندن ملزومات و غیره.
  • تاسیس و بکارانداختن هرقسم کارخانه مشروط براین که برای رفع حوائج شخصی نباشد.
  • تصدی به عملیات حراجی
  • تصدی به هرقسم نمایشگاه­های عمومی.
  • هرقسم عملیات صرافی و بانکی.
  • معاملات برواتی اعم از اینکه بین تاجر یا غیرتاجر باشد.
  • عملیات بیمه بحری و غیربحری.
  • کشتی­سازی و خرید و فروش کشتی و کشتیرانی داخلی یا خارجی و معاملات راجعه به آنها.

ماده3: معاملات ذیل: به اعتبار تاجربودن متعاملین یا یکی از آنها تجارتی محسوب می­شود:

  • کلیه معاملات بین تجار و کسبه و صرافان و بانکها.
  • کلیه معاملاتی که تاجر با غیرتاجر برای حوائج تجارتی خود می­نماید.
  • کلیه معاملاتی که اجزاء یا خدمه یا شاگرد تاجر برای امور تجارتی ارباب خود می ­نماید.
  • کلیه معاملات شرکتهای تجارتی.

ماده4: معاملات غیرمنقول به هیچ وجه تجارتی محسوب نمی شود.

ماده 5:کلیه معاملات تجار تجارتی محسوب است مگر ثابت شود معاملع مربوط به امور تجارتی نیست.

باب دوم- دفاتر تجارتی و دفتر ثبت تجارتی

فصل اول-دفاتر تجارتی

ماده6: هر تاجری به استثنای کسبه جزء مکلف است دفاتر ذیل یا دفاتر دیگری را که وزارت عدلیه به موجب نظامنامه قائم مقام این دفاتر قرارمی­دهد، داشته باشد:

  • دفتر روزنامه
  • دفتر کل
  • دفتر دارایی
  • دفترکپیه

ماده7: دفتر روزنامه دفتری است که تاجر باید همه­روزه مطالبات و دیون و داد و ستد تجارتی و معاملات راجع به اوراق تجارتی( از قبیل خرید وفروش و ظهرنویس) و بطورکلی جمیع واردات و صادرات تجارتی خود را به هر اسم و رسمی که باشد و وجوهی که برای مخارج شخصی خود برداشت می کنند، در آن دفتر ثبت نمایند.

ماده8: دفتر کل دفتری است که تاجر باید کلیه معاملات را لااقل هفته ای یک مرتبه از دفتر روزنامه استخراج و انواع مختلفه آن را تشخیص و جداکرده هرنوعی را درصفحه مخصوصی درآن دفتر بطورخلاصه ثبت کند.

ماده9: دفتر دارایی دفتری است که تاجر باید هرسال صورت جامعی از کلیه دارایی منقول و غیرمنقول و دیون و مطالبات سال گذشته خود را به ریز ترتیب داده در آن دفتر ثبت و امضاء نماید و این کار باید تا پانزدهم فروردین سال بعد انجام پذیرد.

ماده10: دفتر کپیه دفتر است که تاجر باید کلیه مراسلات و مخابرات و صورت حساب های صادره خود را در آن به ترتیب تاریخ ثبت نماید.

تبصره: تاجرباید کلیه مراسلات و مخابرات و صورت­حساب­های وارده را نیز به ترتیب تاریخ ورود مرتب نموده و در لفاف مخصوصی ضبط کند.

ماده11: دفاتر مذکور در ماده 6 به استثناء دفتر کپیه قبل از آنکه در آن چیزی نوشته شده باشد به توسط نماینده اداره ثبت (که مطابق نظامنامه وزارت عدلیه معین می­شود)               امضاء­خواهدشد.برای دفتر کپیه امضای مزبور لازم نیست.ولی باید اوراق آن دارای نمره ترتیبی باشد.درموقع تجدید سالیانه هردفتر، مقررات این ماده رعایت خواهدشد.حق امضاء از قرار هرصد صفحه یا کسور آن دو ریال و به علاوه مشمول ماده 135 قانون ثبت اسناد است.

ماده12:دفتری که برای امضاء به متصدی امضاء تسلیم میشود باید دارای نمره ترتیبی و قیطان کشیده باشد و متصدی امضاء مکلف است صفحات دفتر را شمرده در صفحه اول و آخر هر دفتر مجموع عدد صفحات آن را با تصریح به اسم و رسم صاحب دفتر نوشته باقید تاریخ امضاء و دوطرف قیطان را با مهر سربی که وزارت عدلیه برای این مقصود تهیه می نماید منگنه کند.لازم است کلیه اعداد حتی تاریخ باتمام حروف نوشته شود.

ماده13: کلیه معاملات و صادرات و واردات در دفاتر مذکوره فوق باید به ترتیب تاریخ در صفحات مخصوصه نوشته شود.تراشیدن و حک کردن و همچنین جای سفید گذاشتن بیش از آنچه که در دفترنویسی معمول است و در حاشیه و یا بین سطور نوشتن ممنوع است و تاجر باید تمام آن دفاتر را از ختم هرسالی لااقل تا 10 سال نگاه دارد.

ماده14: دفاتر مذکوره در ماده 6 و سایر دفاتری که تجار برای امور تجارتی خود بکار میبرند درصورتی که مطابق مقررات این قانون مرتب شده باشد بین تجار در امور تجارتی سندیت خواهدداشت و در غیر اینصورت فقط برعلیه صاحب آن معتبر خواهدبود.

ماده 15: تخلف از ماده 6 و ماده 11 مستلزم دویست تا ده هزار ریال جزای نقدی است . این مجازات را محکمه حقوق راساً و بدون تقاضای مدعی العموم می تواند حکم بدهد و

اجرای آن مانع اجرای مقررات راجع به تاجر ورشکسته که دفتر مرتب ندارد، نخواهدبود.

فصل دوم-دفتر ثبت تجارتی

ماده 16: در نقاطی که وزارت عدلیه مقتضی دانسته و دفتر ثبت تجارتی تاسیس کند کلیه اشخاصی که در آن نقاط به شغل تجارت اشتغال دارند، اعم از ایرانی و خارجی به استثناء کسبه جزء باید در مدت مقرر اسم خود را در دفتر ثبت تجارتی به ثبت برسانند والا به جزای نقدی از دویست تا دوهزار ریال محکوم خواهندشد.

ماده 17: مقررات مربوطه به دفتر ثبت تجارتی را وزارت عدلیه با تصریح به موضوعاتی که باید به ثبت برسدبه موجب نظامنامه معین خواهدکرد.

ماده 18: شش ماه پس از الزامی شدن ثبت تجارتی هرتاجری که مکلف به ثبت است باید در کلیه اسناد و صورت حسابها و نشریات خطی یا چاپی خود در ایران تصریح نمایدکه درتحت چه نمره به ثبت رسیده والا علاوه بر مجازات مقرر در فوق به جزای نقدی از دویست تا دوهزار ریال محکوم می شود.

ماده 19: کسبه جزء مذکور در این فصل و فصل اول مطابق مقررات نظامنامه وزارت عدلیه تشخیص میشوند.

باب سوم- شرکتهای تجارتی

فصل اول-دراقسام مختلفه شرکتها و قواعد راجعه به آنها

ماده 20:شرکتهای تجارتی برهفت قسم است:

1-شرکت سهامی

2- شرکت با مسئولیت محدود

3- شرکت تضامنی

4-شرکت مختلط غیرسهامی

5- شرکت مختلط سهامی

6-شرکت نسبی

7-شرکت تعاونی تولید و مصرف