logo

زمین شناسی سرب و روی

چگونگي تشکيل کانسارهاي سرب و روي:
امروزه در رده بندي کانسارها بيشتر به خاستگاه و شرايط تشکيل آنها توجه مي شود. با اين وجود رده بندي هاي متعددي تاکنون ارائه شده که هر يک از آنها مورد قبول عده اي از زمين شناسان اقتصادي مي باشد.
در رده بندي نيگلي (Niggli ) کانسارها بطور کلي به دو دسته نفوذي و خروجي تقسيم بندي شده و سرب، روي و نقره در دسته کانسارهاي نفوذي گرمابي جاي گرفته اند. اشنايدرون ( Achneiderhohn) کانسارها را به چهار گروه نفوذي، ماگمايي، پنوماتوليتي، گرمابي و کانسارهاي حاصل از گازها و بخارات دروني راه يافته به مناطق سطحي تقسيم بندي کرده است و در اين ميان سرب، روي و نقره در دسته کانسارهاي گرمابي قرار گرفته اند. سميرنوف نيز کانسارها را از نظر خصوصيات ژنتيکي به صورت (کانسارها با خاستگاه دروني/ کانسارها با خاستگاه بيروني / کانسارهاي دگرگوني )تقسيم کرده است.

در مورد کاني شناسي و پاراژنز کانسارهاي سرب و روي ايران، بجز کارهاي موضعي و پراکنده که فقط در مورد بعضي از معادن انجام شده است. تنها کار تحقيقاتي کامل توسط آقاي بورنل در سال 1347 انجام شده است. مطالعات آقاي بورنل شامل چهار منطقه بشرح ذيل است.

1- کانسارهاي ناحيه اصفهان-اراک
2- کانسارهاي ناحيه انارک- يزد
3- کانسارهاي ناحيه طبس- فردوس
4- کانسارهاي آذربايجان و البرز (انگوران)

کانسارهاي بررسي شده در چهار ناحيه بالا از نظر پاراژنز مي تواندبه چهار تيپ تقسيم شود:

1- کانسارهاي داراي کانيهاي اسفالريت، گالن، پيريت، کالکوپيريت، مزوترمال.
2- کانسارهاي داراي کانيهاي اسفالريت، گالن، پيريت، کالکوپيريت،بدون کانيهاي مزوترمال.
3- کانسارهاي گالن و اسفالريت که گاهي يکي از آنها بيشتر است و يا فقط يکي از آنها وجود دارند. در اين کانسارها فرعي وجود ندارد.
4- کانسارهاي گالن که ممکن است اسفالريت به همراه داشته باشد با گانگ سيليسي،فلوريتي، باريتي.

كانيهاي روي در طبيعت

فرمول تركيب نام كاني
ZnO اكسيد روي زينکيت
ZnCO3 كربنات روي اسميت زونيت
ZnSiO4 سيليكات روي ويلميت
Zn4SiO7(OH)2.H2O سيليكات آبدار روي همي مورفيت
ZnSO4.7H2O سولفات روي گوسلاريت
(Zn,Mn)O,FezO3 فرايت روي فرانکلينيت
2ZnCO3,3Zn(OH)2 هيدرو اكسيد كربنات روي هيدروزينکيت

كانيهاي فرعي و همراه روي

نام كاني تركيب فرمول
PbS سولفور سرب گالن
PbCO3 كربنات سرب سروزويت
PbSO4 سولفات سرب آنگلوزيت

كانيهاي سرب در طبيعت

فرمول تركيب نام كاني
PbS سولفور سرب گالن
PbCO3 کربنات سرب سروزويت
PbSO4 سولفات سرب آنگلزيت
PbMoO4 موليبدنات سرب ولفنيت

كانيهاي فرعي و همراه سرب

 

فرمول تركيب نام كاني
Pb4(Sb, Fe)7S4)) ژامزونيت
(Pb5Sb4S) بولانژريت
PbSb2S4)) زينکيت
(Pb5(PO4)3Cl) پيرومورفيت
(Pb5(AsO4)3Cl) ميتنريت
(Pb5(VO4)Cl3) وانادينيت
(Pb(OH)[VO4](Zn,Cu) ديسکلوزيت
PbO ماسيکوت
Pb3O4)) مينيوم
PbO2)) پلاتنريت
(Pb2Cl2(CO3) فسژنيت
PbCl2)) کوتونيت

 

ناخلصيهاي همراه:
ناخالصيهاي همراه روي كه بايد به طرز مطلوبي جدا شوند عبارتنداز:
Cu, Ca, Ni, Cl, F, Al, Sb, Ge, Ag, In, Te, Ga, Bi, Hg, Sn, Av, CuFeS2
هرزه سنگهاي همراه :(Gangue)
CaCO3, (Mg, Ca) CO3, SiO2, BaSO4, SrSO4, CaF, MnCO3, Mn2SiO4